Norsk | Čuovgavuona kulturmuitoguovlu
Norsk

Čuovgavuona kulturmuitoguovlu

Muosátsullo gielda

Geahča kártta
Govva čájeha vuosttašguovddáš seanačuovggaid, gos čáhppesgeađggit leat ovdabealde ja guovllus lea ruoná luondu. Geaidnu mii čuožžu čuovvulis johttá gullevaš várremaŋggu mii johttá mearra guvlui olggos. Olggobealde oidno mearra ja allasvárret, ja suoidnelágán guovlu ja čearpmatvuohta šaddá geaidnu birra.

Čuovgavuona kulturmuitoguovllu bajilgovva

Govva: Synnøve Thingnæs, Finnmárkku fylkkagielda.

Lea álki beassat Čuovgavuona kulturmuitoguvlui riikageainnus. Mátkeguovllus sáhttá suokkardit iešguđet áigodagaid arkeologalaš kulturmuittuid. Vuonas lea 6000-jahkásaš ássanhistorjá, ja nuppástusat ássámis speadjalastet eanadaga rievdamiid. 

Práktihkalaš dieđut

Rabasáiggit
Olgunastinguovlu, birra jándora rabas. 

Biilaguođáhat
Riikageainnu 889 guora. 

Hivsset
Hivsset universála hámis gávdno Čuovgavuona orustanbáikkis 1 km Ávanuori guvlui. 

Mo beassat dohko
Kulturmuitoguovlu lea dušše biillain olámuttos, ja lea sullii 15 kilomehtera Ávanuori olggobealde riikageainnu 889 guora. 

Beasatlašvuohta

Bálgá lea álki vázzit, muhto ii leat heivehuvvon juvlastullui dahje mánávovdnii. 

Orohagat mearragáttis

Vuosttaš luottat Čuovgavuona ovddešáiggi eallimis leat maŋit geađgeáiggis. Leat birrasii 40 duktásaji gos ledje dálut ja návsttet. Dalle dálkkádat lei bivvalet go dál. Áhpi lei sullii 10–15 mehtera alit go otná áhpedássi, ja soahke- ja beahcevuovdi govččai eanaguovllu. Eallit ledje ollu ja máŋggabealat, sihke ealggat, guovžžat ja mádjigat. Otná jeaggeguovllut, lássát ja bávttit ledje dan áigge luokta mii lei bures suddjejuvvon sullos mii dál lea oaidnit dego dievvá eanadagas. Vuosttaš ássamiid dálut ledje oalle unnit. Daid rogge muhtin muddui eatnanvuollái, ja eai lean go 10 m2. Seinniid huksejedje darffiin badjálaga. Dađistaga dáluid hápmi ja sturrodat rievddai, ja dan sáhttá fuomášit guoradettiin bálgá. 

Govva čájeha ruoná várremaŋggu gos leat geađggit ja suoidnit ovdabealde. Gaskal guovllu lea njallalágan jávri, mii cuovvu várremaŋgga guvlui. Gaskal suoidniid johttá čielga bálggis maiddái jávrri guvlui. Duohken oidno mearra ja várret, ja muođuid luondu čájeha ráfálaš ja loahppis eatnama.
Kulturmuittoguovlu mearragáttis Govva: Synnøve Thingnæs, Finnmárkku fylkkagielda.

Eanadat rievdá

Áiggi badjel lahkonii áhpi otná dási. Dálkkádat čoaskkui ja eanadat dađistaga rievddai otná hápmái. Vuovdi sirdašuvai guhkit eret mearragáttis ja ovddeš mearraravda šattai jeaggin. Geađgeáiggi orohat mearragáttis dađistaga guorranii; olbmot fárrejedje meara maŋis. Ruovdeáiggi/gaskaáiggi (sullii 500 o.Kr.–1500 m.Kr.) orohat lei measta dakko gos otná sáttogáddi lea. Ruovdeáiggi ássama bázahasat leat oidnosis ráktoroggin ja návsteduktásadjin. Ráktorokkiid geavahedje buvttadit vuoja mearranjiččehasain. 

Govva čájeha guovllu gos lea stuorra, liekkasgeađggi čearpmat olggobealde, mas lea guhkki reaidu čuovgga vuolde. Ovdabealde leat ruoná suoidnit ja geađggit, ja guovllus oidnojit unna jávrrit. Várret ja vuovddit guottet duohken, ja almmis lea čuvges, háliidit bealjealmmi.
Bákteformašuvnnat máttabealde Čuovgavuona Govva: Synnøve Thingnæs, Finnmárkku fylkkagielda.

Gallet kulturmuittuid

Čuovgavuotna lea riikageainnu 889 guora, sullii 15 km ovdal go olle Ávanuorrái. Kulturmuittut leat bivnnuhis olgunastinguovllus ja lea heivehuvvon bálgáiguin ja dollasajiin.

Eanadat lea rašši, ja suddjen dihte kulturmuittuid mii ávžžuhat gussiid čájehit várrogasvuođa ja čuovvut bálgáid. Buot kulturmuittut leat ráfáiduvvon kulturmuitolága olis. 

Leat ođasmahttimiin Čuovgavuona kulturmuitoguovllu, ja áigut galbet ja merket ođđasit.